Ceza Avukatı

Giriş 

Ceza Hukuku, suç kapsamına giren eylemleri inceleyen hukuk dalıdır. Ceza avukatı ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndan ve diğer özel kanunlardan kaynaklanan ceza dosyaları ile yargılanan şüpheli veya sanıklara veya mağdur olan kişilere ücretli olarak hukuki hizmet veren avukattır. Ancak yazımızda bahsedilecek olan “ceza avukatı” kapsamına yalnızca TCK dahil edilmiştir.

Ceza avukatı hangi dosyalarda hukuki destek sağlar?

Esasen ülkemiz hukukunda, ceza avukatı veya boşanma avukatı gibi bir ayrım yoktur. Çünkü ülkemizde avukatlık mesleği için zorunlu uzmanlaşma yoktur. Avukat olan kimse istediği tür davaları almakta özgürdür. Ancak bir avukat yalnızca belli bir dava türü üzerinde çalışmaya karar verebilir. Yıllarca bu alanda çalışması sebebiyle meslek jargonunda ceza avukatı ismini alır.

Ceza avukatı, ceza hukukundan dolayısıyla TCK’dan kaynaklanan ceza davaları ile mesleğini icra eden avukattır. Bu ceza yargılaması, dolandırıcılık suçunun, hırsızlık suçunun, uyuşturucu ticareti suçunun, uyuşturucu kullanma suçunun işlenmesinden doğmuş olabilir. 

Bir ceza yargılamasının tarafı olduğunuzda doğru hukuki bilgi almak kişinin hayatının geri kalanı için hayati önem taşır. Zira tecrübelerimizden hareketle örnek vermek gerekirse; “kardeşim/eşim v.b. bu suçu işlemedi ona kumpas kurdular” ya da uyuşturucu kullanımı için örnek vermek gerekirse “sadece kullanıyordu” ya da “dosyada delil yoktu yine de ceza verdiler” ifadesini şüpheli veya sanık yakınlarından sıkça duymaktayız. Ancak eylemin gerçekten TCK kapsamında suç oluşturup oluşturmayacağı, dosyada ceza hukuku kapsamında gerçekten yeterli delil olup olmadığı ceza avukatının bileceği ve tahlil edeceği bir meseledir. Bu sebeple ceza avukatı, bir sanığa, bir mağdura bir şüpheliye hakkını ve hayatını korumada en doğru bilgiyi verecek ve hukuki desteği sağlayacak yegâne kişidir.

Şüpheli, sanık, mağdur ve müşteki açısından ceza süreci nasıl farklı ilerler?

Ceza hukuku bakımından yargılama öncelikle bir suçun soruşturulması ile başlar. Bu aşamada; suçu işlediği ihtimali olan kişiye “şüpheli” denir. Şüpheliyi, soruşturulması için şikâyet eden kişiye ise “müşteki” denmektedir. Şikayet eden kişi bazen bir mağdurun kendisi veya başka bir kişi de olabilir bu sebeple mağdur değil müşteki ismini kullanmak hukuken daha doğru olacaktır.

Şüphelinin suçu işlediğine dair deliller yetersiz ise kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilerek halk arasında bilinen adı ile takipsizlik kararı verilerek dosya kapatılır. Ancak savcı tarafından şüphelinin, suçu işlediğine dair yeterli süphe bulunması durumunda iddianame hazırlanarak ceza davası açılır. Dava açıldığındaysa şüpheli artık sanık ismini alır. Müşteki ise dava süresinde artık katılan ismini alır. 

Ceza yargılamasındaki bu süreçte müştekinin şikâyeti veya ihbarı üzerine ifadesi alınır. Daha sonra şüphelinin kolluk kuvveti veya savcı tarafından ifadesi alınır. Yukarıda bahsedildiği üzere; iddianamenin düzenlenmesiyle ceza davası açılır ve bu sefer hem müştekinin hem sanığın beyanları mahkeme huzurunda hâkim tarafından alınır. Müştekiye dosyaya katılıp katılmayacağı sorulur ve katılma talebi varsa artık katılan olduğu bilgisi verilir. Ceza yargılamasındaki bu süreç aslında taraflar için benzer şekilde ilerler. 

Soruşturma aşamasında ifade, delil ve savunma hazırlığı neden önemlidir?

Ceza yargılamasının soruşturma ile başlar kovuşturma ile sona erer. Soruşturma neticesinde verilmesi ihtimali olan 3 karar vardır;

Bunlardan ilki soruşturmaya yer olmadığına dair karardır. Yani şikâyet eden kişinin şikâyeti, soruşturmaya değer nitelikte değildir herhangi bir suç teşkil etmemektedir. 

İkincisi ise kovuşturmaya yer olmadığına dair karardır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar; soruşturma neticesinde şüpheli kişinin suça konu eylemi işlediğine yönelik yeterli delil olmadığında verilen bir karardır. 

Bir diğer karar ise kovuşturmaya yer olduğuna dair verilen karardır. Yani iddianamenin düzenlenerek ceza davasının açılmasına ilişkin karardır.

Şüphelisi olduğunuz bir soruşturma dosyasında vereceğiniz ifade sizi şüpheli olmaktan çıkarabileceği gibi ceza yargılamasında sanık pozisyonuna da düşürebilir. Aynı zamanda şikâyet eden kişi olarak ihbarını yaptığınız bir suçun kanun tarafından aranan delillerini sunmak yerine alakası olmayan delilleri sunduğunuz takdirde şikâyetiniz takipsizlikle kapanabilir. 

Yapılması gereken bir savunmanın yapılmaması, sunulması ve bulunması gereken delillerinin sunulmaması, bulunmaması gerek ceza davalarında gerek diğer tüm davalarda tarafları geri dönülemez zor durumlara düşürmektedir. Ceza avukatı hem müşteki hem de şüpheli için soruşturma aşamasının doğru ve etkin şekilde yürütülmesine elbette ki çok büyük bir destek sağlamaktadır. Zira ceza avukatı hem ifade de hem savunmada size hukuki fayda sağlayacak veya zararınıza olacak bilgiyi verecek tek uzmandır.

Gözaltı, yakalama, tutuklama ve adli kontrol süreçlerinde avukatın rolü nedir?

Ceza avukatı, ceza yargılamasında şüpheli veya sanığın haklarını koruyan ve gerçeğin ortaya çıkarılmasına yardım eden kişidir. 

Gözaltı, yakalama, tutuklama ve adli kontrol birer koruma tedbiridir. Koruma tedbirleri, niteliği gereği geçicidir. Burada amaç; ceza yargılamasının sağlıklı yürütülmesi, delillerin korunması, şüpheli veya sanığın kaçmasının engellenmesidir. Bu gerçekleşirken de şüphelinin veya sanığın haklarının da elbette korunması gerekmektedir.

Yakalama ve gözaltı; şüpheli bir kişinin, hâkimin veya Mahkemenin kararı olmaksızın geçici olarak özgürlüğünün sınırlandırılmasıdır. Bir yakalamanın hukuka uygun olması için var olması gereken bazı şartlar bulunmaktadır. CMK m.90 uyarınca;

  • Kişiye suçu işlerken rastlanması
  • Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması
  • Gecikmesinde sakınca bulunan hal

Durumlarında kişiler yakalanabilir. Bu şartlar gerçekleşmediğinde yakalama, hukuka aykırı hale gelir. 

CMK m.91 gereği yakalanıp gözaltına alınan kişi, kanunda belirlenen gözaltı süreleri sonunda bırakılmalıdır. Gözaltı süresi sona ermesine rağmen bırakılmıyorsa sulh ceza hakiminin önüne çıkarılıp sorgusu alınmalıdır. Gerçekleşecek sorguda, yakalanan ve gözaltına alınan kişinin ceza avukatı yani müdafii de yanında bulunur. Bu hallerde, şüpheli veya sanığın avukatı ile görüşmesi, hukuki yardım alması, ifade ve sorgu esnasında yanında olması engellenemez veya kısıtlanamaz. Yakalama ve gözaltı süreçlerinde gerek verilecek ifadeler gerekse sürecin hukuka uygun işleyip işlemediğinin tespiti de ceza avukatları tarafından tespit edilebilir. 

CMK m. 109’da düzenlenen adli kontrol tedbiri, tutuklama tedbiri yerine verilen bir koruma tedbiridir. Adli kontrol kararının verilebilmesi için bazı şartların varlığı şarttır. Bu şartları fark edip şüpheli veya snığı bilgilendirecek olan kişi elbette avukattır. Şüpheli veya sanık tarafından eksik olarak veya kendini yanlış şekilde ifade eder bir beyan, tutuklama kararı verilmesine de sebebiyet verebilir. Ceza davalarında, işin uzmanı olan bir ceza avukatından hukuki destek almak gerek davanın seyri gerekse şüpheli veya sanığın faidesi hususunda daha doğru olacaktır.

Ceza davasında savunma stratejisi nasıl oluşturulur?

Her olayda kendine özgü detaylar var olduğundan ceza avukatı, ceza davasındaki her olayı kendi özelinde değerlendirerek bir savunma stratejisi oluşturur. Ceza avukatı, yargının üç sac ayağından biri olan savunma makamıdır. Savunma yapacak olan ceza avukatı, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasındaki önemli araçlardandır.

Mağdur taraf için şikâyet, delil sunumu ve davaya katılma süreci

CMK m.154/1 uyarınca ceza avukatı, mağdur tarafı da temsil edebilir. Mağdurun veya suçtan zarar gören kişinin yapacağı ihbar veya şikâyette, suçun ve suçlunun ortaya çıkarılması için yani maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli delilleri sunmalı veya sunulması için gerek kolluk aşamasında gerekse Mahkeme aşamasında yol gösterici olmalıdır. Elbette, kolluk kuvvetleri ve Mahkeme araştırma yapacak. Ancak mağdur veya suçtan zarar görenin doğru bir yönlendirmesi yoksa maalesef gerçeğin ortaya çıkarılması her zaman mümkün olmamakta. Bu sebeple, mağdur veya suçtan zarar görenlerin de aynı şekilde ifadesi, delil sunumu, Mahkemede vereceği beyan çok önemli olup tüm davanın seyrini değiştirebilecek nitelikte olup bir ceza avukatı ile çalışmayı tavsiye etmekteyiz.

Ceza dosyalarında erken hukuki destek alınmadığında oluşabilecek riskler nelerdir?

Büromuzdan danışmanlık veya hukuki hizmet almak iletişime geçenlerden duyuyoruz ki; “Dosyam Yargıtay’dan döndü kesinleşti. Yardım eder misiniz? Dosyada delil yoktu. Neden böyle oldu anlamadık bir inceler misiniz?” gibi sorularla karşılaşıyoruz. O dosyaları incelediğimizde maalesef bazen gerçekten dosyada delil olmadığı ancak sanığın Mahkemede verdiği beyan ile suçu örtülü kabul ettiğini görüyoruz. Ya da mağdurun, Mahkemede yer almanın verdiği heyecanla yanlış-eksik beyanda bulunarak maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasında engeller var ettiğini görüyoruz. 

Hakkını bilmek elbette önemlidir. Ancak hakkı savunmak bir avukatın işidir, ceza avukatının işidir. Bu sebeple, ceza yargılamasına konu bir hadise yaşandığında öncelikle bir avukata danışmanızı tavsiye ederiz.

Ceza avukatı seçerken nelere dikkat edilmelidir?

Ceza avukatı seçerken öncelikle dikkat edilmesi gereken kişinin bu konuda bilgisi ve tecrübesi olup olmadığıdır. Görüştüğünüz avukata, daha önce benzer davaları alıp almadığını ve ceza davalarındaki tecrübelerini sorabilirsiniz. Zira, ceza davasında yargılanmak eksik ifade verilmesi neticesinde temel bir hak olan özgürlüğünüzü elinizden alabilir. 

Sık sorulan sorular

Ceza avukatı hangi davalara bakar?

Ceza avukatı, tamamen tercihine bağlı olarak yalnızca ceza davaları ile ilgili avukatlık hizmeti veriyor olabilir. Ancak ceza davaları dışında başka dava türleri için de avukatlık hizmeti veriyor olabilir. Zira ülkemizde avukatların yalnızca tek bir dava alanına bakması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Avukat, istediği davayı almakta özgürdür. Ancak hukuk duayenlerimiz, bir avukatın meslekte belli bir zaman geçtikten sonra bir alanda uzmanlaşmayı bir alana yönelmeyi tavsiye etmektedir.

Ceza davasında avukat tutmak zorunlu mu?

Ceza davasında, ceza avukatı tutmak bir avukat ile çalışmak kural olarak zorunlu değildir. Ancak CMK m.150 uyarınca, alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarsa, çocuklarda, kendini savunmayacak derecede malul veya sağır ve dilsizlerde avukat görevlendirilmesi zorunludur.

İfade vermeden önce avukatla görüşmek gerekir mi?

Bu soruya vereceğimiz cevap kesinlikle evet. Zira savunma bilirkişisi, avukattır. Hakkınızı bilmek ve savunmak arasında büyük farklar bulunmaktadır. Hakkını savunduğunu sanmak ve gerçekten savunmak arasında da büyük farklar bulunmaktadır.

Ceza avukatı mağdur tarafı da temsil eder mi?

Evet, ceza avukatı CMK m. 2/1-d uyarınca “vekil” sıfatıyşa mağdurun haklarını savunur. Mağdur adına davaya katılır ve delilleri sunar.

Ceza avukatı ücreti nasıl belirlenir?

Avukat, kabul etmek istediği dosya ile alakalı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altına düşmemek kaydıyla istediği ücreti belirlemekte özgürdür. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi her yıl Resmi Gazetede yayımlanır. 04/11/2025 tarihinde yayımlanan Resmi Gazete’de bulunan asgari ücret tarifesine göre; 

  • Asliye Ceza Mahkemelerinde takip edilen davalarda belirlenen ücret 45.000 TL,
  • Ağır Ceza Mahkemelerinde takip edilen davalar için ücret 65.000 TL’dir.

Bunun yanında Türkiye’deki her baro ayrıca bulunduğu ilin ekonomik koşullarını dikkate alarak tavsiye ettiği bir ücret tarifesi de bulunmakta olup bu ücret tarifesi de Baroların Yönetim Kurulunca alınacak karar ile Avukatlara duyurulmaktadır. İstanbul Barosu Yönetim Kurulunun 08.12.2025 gün ve 115/19 sayılı kararı ile belirlediği Tavsiye Niteliğindeki En Az Ücret çizelgesine göre;

  • Ağır / Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi 
  1. A) Sanık Müdafiliği 300.000 TL
  2. B) Mağdur / Katılan Vekilliği 175.000 TL
  • Asliye Ceza / Çocuk Mahkemesi
  1. A) Sanık / SSÇ Müdafiliği 175.000
  2. B) Mağdur / Katılan Vekilliği 125.000

KAYNAKÇA

  1. DergiPark, AİHM KARARLARI BAĞLAMINDA CEZA MUHAKEMESİNDE MÜDAFİ YARDIMINDAN YARARLANMA HAKKI – Recep Doğan – 2025
  2. Tez, Ceza Muhakemesinde Sanık Hakları – MINA MEHRVAND – 2021
  3. Tez, Yargı Kararları Işığında Ceza Muhakemesi Hukukunda Müdafi Yardımından Yararlanma Hakkı – Ahmet Ertan Yılmaztekin – 2020
  4. Tez, Adil Yargılanma Hakkının Bir Unsuru Olarak Kişinin Kendini Bizzat Veya Müdafii Aracılığıyla Savunma Hakkı – AFRA AKGÜL – 2021
  5. Tez, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki Koruma Tedbirleri Üzerindeki Etkileri: Yakalama Ve Gözaltı Koruma Tedbirleri Özelinde Bir Değerlendirme – ÖZEN KAYA GÖÇMEN – 2021
  6. Tez, Ceza Muhakemesi Hukukunda Müdafilik – Baturalp Yavuz – 2023
  7. Tez, Ceza Muhakemesi Hukukunda İfade Alma – Ernil Kanaş – 2024
  8. Tez, Soruşturma Evresinde Şüpheli ile Müdafi Arasındaki İlişki – Celal Asal – 2023
  9. Tez, Ceza Muhakemesi Hukukunda Tutuklama – Orhan Arslan – 2022
  10. Tez, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının İcrası ve Türkiye – Burak İpeksümer – 2020
  11. Tez, Ceza Muhakemesi Hukukunda Sanığın Duruşmada Hazır Bulunması Hakkı – İSMAİL KILIÇLAR – 2021
  12. Tez, Ceza Adaleti Sürecinde Vicdani Kanaat Sistemi Ve Savunma – BATUHAN İBRİŞİM – 2025
  13. TBB Dergisi, Barolar ve Avukatların Meslek Özgürlükleri – Osman Korkut Kanadoğlu – 2020
  14. Tez, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında adil yargılanma hakkı ve Türkiye örneği – RESUL OKULU – 2024
  15. Tez, Ceza Muhakemesi Hukukunda Avukatın Soruşturma Dosyasını İnceleme Hakkı – DAVUT DAL – 2025

Bu içerik, Av. Büşra Nur Altınoklu tarafından kaleme alınmış ve ceza hukuku, aile hukuku ve boşanma davaları alanında çalışan Av. Ahmet Hilmi Durak tarafından kontrol edilmiştir.

İçerik, genel hukuki bilgi niteliğindedir. Mevcut uyuşmazlığınız için hukuki danışmanlık almanız önerilir.

YAZAR : AV. BÜŞRA NUR ALTINOKLU
KONTROL EDEN : AV. AHMET HİLMİ DURAK
SON GÜNCELLEME :   /08/2026